GDO Teknolojisi Ne Demektir?

Neden GDO’lu Ürünler Üretilmiştir?

Bu Ürünlere Nasıl Yaklaşmalıyız?

GDO(Genetiği Değiştirilmiş Organizma veya Transgenik Organizma) ile ilgili olarak 26 Ekim 2009 da bir yönetmelik yayınlanmış ve Tarım Bakanlığı’nın yayınladığı bu yönetmelik ile beraber GDO’lu ürünler,bir tartışma konusu olarak gündeme oturuvermiş oldu.

Kimileri bu ürünlere hararetle kaşı çıkarken kimileri de yararları yönünde görüş bildirdiler. Bu ürünlere nasıl yaklaşmak gerektiğini sorgulamadan önce GDO Teknolojisine ve GDO’lu Ürünlerin neden üretildiğine ve yararlı mı-zararlı mı olduklarına bakmak gerekir.

Genetik Mühendisliği’nin biyo teknoloji alanındaki önemli gelişmeleri sonucunda canlılar arası gen aktarımı sağlanmakta ve o canlıya kendisinde bulunmayan özellikler kazandırılmaktadır.Bu şekilde genetik yapısında değişiklik meydana getirilen canlılara GDO yada Trasnsgenik Organizma denilmektedir. Bu yöntemle şu anda bitkiler ve bakteriler üzerinde değişiklik gerçekleştirilebilmektedir.Ticari amaçla,1994 yılından beri ABD GDO’lu bitki üretimini sürdürmektedir.

Bu teknik en çok beş alanda kullanılmaktadır.

1.Besin değeri artırılmış bitkiler üretmek.

2.Olumsuz koşullara dayanıklı bitkiler üretmek

3.Yabani ot öldürücü ilaçlara dayanıklı bitkiler üretmek.

4.Hastalıklara ve böceklere dayanıklı bitkiler üretmek.

5.Depolanmaya ve nakliyeye dayanıklı meyveler veren bitkiler üretmek

Bu uygulamalar sonucu bazı faydalar sağlandığı görülmüştür.Fakat, ayni zamanda zararlı yönlerinin de olduğu ortaya çıkmıştır.Araştırma sonuçları göstermiştir ki özellikle sağlık ve çevre alanındaki sakıncaları oldukça dikkat çekicidir.Sağlık ve çevre canlılığın vazgeçilmez temelleri olduğuna göre bu sakıncaları göz ardı etmek söz konusu olamaz .

GDO’lu Ürünlerin Sağlık Ve Çevre Açısından Zararlı Yönleri

Yapılan bilimsel araştırma göstergeleri GDO’lu bezelye, soya ve patates ile beslenme sonucu (fare deneylerinde) alerjik reaksiyonlar,akciğer hasarları,antibiyotiklere direnç,bağışklık sistemi hasarları,pankreas fonksiyonlarında bozulma gibi hayati önem taşıyan rahatsızlıklara neden olduğunu ortaya koymuştur.

Antibiyotiklere karşı direnç oluşması ve bağışıklık sistemi hasarları enfeksiyon hastalıklarına karşı bizi açık ve savunmasız hale getirmekle birlikte tedaviyi de zorlaştırabilmektedir. Pankreas fonksiyon bozuklukları şeker hastalığı,sarılık, siroz gibi ölümcül hastalıklara kapı aralamaktadır.

Çevremizde de çok önemli zararlara yol açtığı tespit edilmiştir.GDO bitkilerin polenleri rüzgarla veya böceklerle çevredeki ayni türden saf ırk bitkilere taşınarak yabancı genlerin bu bitkilere bulaşması ve bitkilerin genetik saflığının bozulması söz konusudur.Diğer yandan Zaralı böceklere karşı direnç geni aktarılmış bitkilere konan arı ve kelebek gibi diğer böceklerin de zarar görmesi söz konusudur.Zararlı böceklere karşı zehirli madde üreten GDO’lu bu bitkiler toprağa karıştıklarında ise ürettikleri zehirli maddeler toprağa geçerek topraktaki faydalı bakterileri, solucanları ve diğer canlıları zehirleyerek toprağı zaman içinde verimsiz hale getirdikleri tespit edilmiştir. Bütün bunlardan dolayı GDO’lu bitki üretiminin tarımsal üretimimizde ve zenginliğimizde ciddi hasarlara yol açacağı açıktır.

GDO teknolojisinin faydalı yanları

GDO yoluyla üretilen bazı ilaçlar mevcuttur. Bu yolla üretilen ve şeker hastalığında kullanılan insülin ilacı vücutta üretilen insülin ile aynıdır.yabancı bir gen veya protein söz konusu değildir.

Zararsız bir uygulama da çevre kirliliğinin giderilmesinde GDO bitkilerin kullanımıdır.Bazı bitki türleri yapılarında bol miktarda kurşun,kadmiyum,bakır ve nikel gibi ayrıca arsenik,siyanür gibi zehirli maddeleri biriktirebilmekte ve bundan zarar görmemektedir.Çünkü bu bitkilerde bu maddelere karşı tolerans genleri bulunmaktadır.Fakat bu bitkiler yavaş büyüyen bitkilerdir.Bu bitkilerde ki tolerans genleri hızlı büyüyen bitkilere aktarılıp sanayi bölgeleri gibi yerlere dikilmekte ve böylece buralarda kirlenmeye sebep olan maddeler GDO bitkiler tarafından emilerek toprak temizlenmektedir.Çevrede ki diğer bitkilere gen bulaşmasını önlemek için de bu bitkiler çiçek açmadan hasat edilir ve yapraklarında ki biriken maddeler toksik maddeler ayrılıp tekrar sanayide kullanılır.

Dünya’da ki toplam GDO üretiminin %70’ini tek başına ABD yapmaktadır.AB ülkelerin de bir kaçı dışında GDO ya karşı çok sıkı bir denetim vardır.Dünya’da halen 40 civarın da bitki türü GDO olarak olarak üretilmektedir. Ticari amaçla üretimi yapılan bitkilerin başında soya,mısır,pamuk ve kanola gelmektedir.Özellikle soya ve mısırdan elde edilen un,nişasta ve yağın,bebek mamaları,hazır çorbalar,cipsler,bisküviler,mayonez,kek,et suyu tabletleri ve hayvan yemleri gibi çok sayıda yiyeceğe katkı maddesi olarak karıştırıldığı bilinmektedir.Elbette piyasada ki bu tür yiyeceklerin tamamı GDO’lu değildir.Onun için piyasaya sunulan yiyecek maddelerinin etiketlerin de GDO’lu olmadığı belirtilmelidir.26 ekim 2009 da çıkarılan yasa toplumsal tepkilerden sonra tarım bakanlığı tarafından değiştirilmiş ve yeni düzenlemede GDO içeren ürünlerin etiketlerinde GDO’lu olup olmadığı belirtilmesi sağlanmıştır. KAYNAKLAR 1)Bitki kültürleri(2008) 2)Ölçer,H.(2001),transgenik bitkiler:Tarımsal uygulamaları,üretim ve tüketiminin kontrolü.Ekoloji 3)Ölçer H.(2005).Fitoiyileştirme ve metal biriktiren bitkiler.DPÜ Fen Bilim Dergisi